Uyku Bozuklukları

Uyku Nedir ?

Uyku, kişilerin yaşam kalitesi ve sağlığını etkilemekte olan en temel ve vazgeçilmez akvitilerden birisidir. Psikolojik, fiziksel ve sosyal boyutları içeren bir kavramdır. Uyku bireyi korur ve yeniler. Yeterli uyku ve dinlenme birey tarafından sağlanamazsa; konsantrasyon, karar alma kabiliyetleri, günlük aktivitelere katılma düşmekte, gerginlik seviyesi ve anksiyete düzeyi artmaktadır. Uykusuz kalındığında beden ısısının kontrolünde, beslenme ve metabolizmada, bağışıklık sistemi ve diğer düzenleyici sistemler içerisinde bozukluklar meydana gelmektedir.

 

Uyku Bozukluklarında Temel Belirtiler Nelerdir ?

Temel özelliklere bakıldığında var olan uyku bozuklukları stres faktörüyle ilişkilidir. Stres faktörü ortadan kaldırıldığında ya da birey stres durumuna adapte olduğunda uykusuzluk sorunu ortadan kalkabilir. Uyku ile bağlantılı gelen hastalıklar genelde erişkin yaş gurubunda daha sık görülmekte ayrıca yaş arttıkça daha çok ortaya çıkmaktadır. Uyku ile ilgili bir belirtiyi değerlendirebilmek için sorunların neyi nasıl tetiklediğini ve sorunun oluşumunda bulunan etkenin ne olduğunu geçmişe dönük analiz etmek gerekir.

Uyku Kalitesi Nedir ?

Uyku kalitesi, kişinin uyandığında kendini yeni güne hazır, zinde ve formda hissetmesidir.Uyku Problemleri Ne Zaman Bozukluk Haline Gelir ?

Problem oluşturması uykuya dalmakta güçlük, uykuyu sürdürmekte güçlük (uyandıktan sonra yeniden uykuya dalmakta güçlük), erken uyanma ve uyandıktan sonra uykuya tekrar geri dönememe, çok fazla uyuma, gün içerisinde gelen uyku atakları gibi belirtiler içerir. Bu belirtiler eşlik ettiğinde, uykunun nitel ve nicel doyumsuzlukla giden bir uyku bozukluğu ortaya çıkartılabileceği söylenilebilir.

Uyku Bozukluğu Türleri Nelerdir ?
DSM 5’ e göre uyku bozuklukları bu şekilde sınıflandırılmıştır:

1.İnsomnia (Uykusuzluk)

2.Hipersomnolans (Aşırı Uykululuk Durumu)

3.Narkolepsi (Uyku Atakları)

4.Solunumla Bağlantılı Uyku Bozuklukları

5.Sirkadyen sistemle ilgili uyku-uyanıklık bozuklukları

6.Parasomniler (NREM Uyku Evresi Bozukluğu, REM Uyku Evresi Bozukluğu, Karabasan Bozukluğu)

7.Huzursuz Bacak Sendromu

8.Madde/ilaç kullanımına bağlı uyku bozukluğu.

Uykusuzluk durumu (İnsonmia)

İnsonmia (Uykusuzluk), uykusuzluk bozukluğu şartlar sağlanmasına rağmen kişinin uykuya dalmakta ve uykuyu devam ettirmekte zorluk çekmesiyle ve erken kalkmasıyla kendini göstermektedir.

Hipersomnolans (Aşırı Uyku Durumu)

Hipersomnolans (Aşırı Uyku Durumu), en az 7 saat uykunun kalite bir şekilde uyunmasına rağmen gün içerisinde uykusuzluk çekme ya da normalde daha uzun süren gece uyku durumu olarak karşımıza çıkar.

Narkolepsi (Uyku Atakları)

Narkolepsi için en önemli belirti aşırı uyku durumu ve gün içerisinde bir çok kez gelen uyku ataklarıdır. Yemekte, telefonla konuşurken ya da araba kullanırken ortaya çıkan yarı amaçlı hareketler görülebilir. Hastalar uyku ataklarından sonra uyuyup uyandıklarında dinlenmiş olarak kalkarlar.

Uyku Sorunlarının Belirtileri Nelerdir ?

  • Yattıktan sonra uykuya dalma süresinin 20 dakikayı geçmesi,
  • Uykuya hızlı dalındığı halde çok sık uyanmak, · Çok erken saatlerde uyanmak ve tekrar uykuya dalamamak,
  • Uyku esnasında soluk alıp vermede sıkıntı yaşama,
  • Uyandıktan sonra nefes almada zorluk ya da nefes nefese kalma,
  • Sesli ve düzensiz horlamak,
  • Gün içerisinde aşırı uykulu olma,
  • Uygunsuz anlarda (konuşurken, araç kullanırken vb.) uyuyakalmak, 23
  • Uykudan uyanınca baş ağrısı yaşamak,
  • Sık sık kabus görmek,
  • Uyku esnasında yürümek veya konuşmak,
  • Uyku esnasında tekrarlayan bacak hareketleri.

Uykuya Etki Eden Faktörler Nelerdir?

Uyku kalitesine etki eden birçok çevresel, bilişsel ve fiziksel etken bulunmaktadır. Bu etkenler cinsiyet, yaş, fiziksel aktivite, medeni durum, dönemsel durum (hamilelik vb.), ekonomik durum, yaşam biçimi, ilaç kullanımı, alkol ve madde kullanımı şeklinde sıralanmaktadır.

Uyku Bozukluklarında Tedavi Nasıldır ?

Uyku bozukluklarında, farmakolojik (ilaçlı) tedavi ve uyku hijyeni eğitimi, uyaranları kontrol etme tedavisi, uykuyu kısıtlama gibi tedavi yöntemleri davranışçı yöntemlerle gerçekleştirilebilir. Aynı zamanda Bilişsel Terapi ile gevşeme, paradoksal niyetlenme gibi yöntemler de kullanılmaktadır. Uyku hijyeninde hedef, sağlıklı uyku için farkındalık kazanmaktır. Sağlıklı ve doğru uyku kavramlarının hijyen alışkanlığı içerisinde kişiye kazandırılması hedeflenir. Bilişsel Davranışçı Terapi yöntemiyle, uykusuzluğun temel formülasyonu yapılabilir, uykusuzluk ile birlikte gelen kaygı rolü çalışılabilir, uyku günlüğü tutulabilir, uyku ile ilgili işlevsiz düşünceler ve inançlar değiştirilebilir.

Previous article

Tükenmişlik Sendromu

Next article

Yeme Bozuklukları